To‘lov muddati kecha edi. Bugun esa do‘kon xodimi mijozga qo‘ng‘iroq qilyapti.
- Assalomu alaykum, to‘lovingiz muddati o‘tib ketibdi. Mijozning javobi esa deyarli har safar bir xil:
- Voy, aka, esdan chiqibdi... Qiziq tomoni shundaki, u o‘sha kuni: ishga ham borgan, telefonidan foydalangan, internetga kirgan, ijtimoiy tarmoqlarda vaqt o‘tkazgan. Lekin to‘lov qilish esidan chiqib qolgan. Xo‘sh, mijozlar rostdan ham to‘lov qilishni unutadimi? Yoki buning boshqa sabablari ham bormi? Ko‘pchilik biznes egalari qarzdor mijoz haqida gap ketganda uni ataylab to‘lamayotgan odam sifatida tasavvur qiladi. Aslida esa amaliyot boshqa narsani ko‘rsatadi. To‘lovni kechiktirayotgan mijozlarning katta qismi firibgar emas. Ular oddiy odamlar. Ularning ham:
- oila tashvishlari bor,
- ishdagi muammolari bor,
- kunlik xarajatlari bor,
- yuzlab boshqa majburiyatlari bor. Natijada oy davomida qilinishi kerak bo‘lgan to‘lovlar orasida nasiya to‘lovi ba'zan orqaga surilib ketadi. Bu biznes uchun xavf tug‘diradi, ammo mijozning har doim ham yomon niyati bor degani emas. Inson miyasi muhim bo‘lmagan narsani ortga suradi. Psixologlar buni juda oddiy tushuntiradi. Agar biror ish uchun darhol oqibat bo‘lmasa, inson uni keyinga qoldirishga moyil bo‘ladi. Masalan: Bugun to‘lov qilmasa ham telefon ishlayveradi. Uyida hamma narsa joyida. Hech qanday o‘zgarish sezilmaydi. Shuning uchun miyaga signal keladi: "Bir kun kechiksa ham bo‘laveradi." Keyin bir kun ikki kunga aylanadi. Ikki kun esa bir haftaga. Natijada oddiy kechikish qarzdorlikka aylanadi.
Muammo to‘lovda emas, eslatmada. Tasavvur qiling. Sizning telefoningizga ertaga to‘lov muddati kelayotgani haqida xabar keldi. Keyin yana eslatma yuborildi. Muddat kuni esa qo‘shimcha ogohlantirish oldingiz. Bunday vaziyatda unutish ehtimoli keskin kamayadi. Shu sababli dunyoning ko‘plab kompaniyalari qarzdorlik bilan kurashishni mijozga bosim qilishdan emas, eslatmalar tizimidan boshlaydi. Chunki vaqtida yuborilgan bitta xabar ba'zan o‘nlab qo‘ng‘iroqlardan ham samaraliroq bo‘lishi mumkin.
Kechikkan to‘lovlar biznesga qimmatga tushadi. Ko‘pincha biznes egalari bitta mijozning kechikkan to‘lovini katta muammo deb hisoblamaydi. Ammo yuzlab mijozlar bilan ishlaydigan biznesda vaziyat boshqacha. Har bir kechikkan to‘lov:
- pul aylanishini sekinlashtiradi;
- yangi mahsulot xaridiga ta'sir qiladi;
- moliyaviy rejalarga zarar yetkazadi;
- xodimlar vaqtini oladi. Natijada biznes nafaqat pul, balki vaqt ham yo‘qotadi. Aynan shu sababli zamonaviy nasiya savdo tizimlarida avtomatik eslatmalar muhim o‘rin tutadi. Mijoz to‘lov muddatini unutib qo‘ymasligi uchun SMS xabarnomalar, qo‘ng‘iroqlar va boshqa ogohlantirishlar o‘z vaqtida yuborilishi kerak. AVTOMATO esa bu jarayonlarni avtomatlashtirishga yordam beradi. Tizim mijozlarga to‘lov muddatlari haqida eslatib turadi, qarzdorlik monitoringini yuritadi va biznes egasiga nazoratni qo‘ldan chiqarmaslik imkonini beradi. Chunki ba'zan qarzdorlikning oldini olish uchun bitta eslatmaning o‘zi kifoya qiladi. Bugungi kunda nasiya savdo bilan ishlaydigan kompaniyalar to‘lovlarni nazorat qilishni avtomatlashtirishga o‘tmoqda. Chunki yuzlab yoki minglab mijozlarga qo‘lda eslatma yuborish deyarli imkonsiz. Maqsad mijozni bezovta qilish emas. Maqsad — to‘lov muddati kelganini o‘z vaqtida eslatish. Nasiya savdoda har bir kechikkan to‘lov ortida yomon niyat bo‘lavermaydi. Ko‘pincha sabab oddiy: inson unutadi. Shu sababli bugungi kunda muvaffaqiyatli bizneslar qarzdorlik bilan kurashishni muammo yuzaga kelgandan keyin emas, undan oldin boshlaydi. Ba'zan vaqtida yuborilgan bitta eslatma kelajakdagi katta qarzdorlikning oldini olishi mumkin.